De Haagse wijk Transvaal

Transvaal werd als stadsuitbreidingswijk van Den Haag tussen 1890 en 1935 gebouwd. De naam Transvaal is terug te voeren op de Tweede Boerenoorlog in Zuid-Afrika en ook de straatnamen houden verband met die historische periode. De wijk ligt tegen het centrum van Den Haag, grenzend aan de Haagse Markt en het Zuiderpark. Het is een druk bevolkte, levendige multi-etnische buurt, 90% van de 14.020 bewoners is van allochtone afkomst (CBS, 2009).

In de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw werd de wijk, die bekend stond als betere arbeiderswijk, voor een groot deel bewoond door de kleine middenstand. Geografisch was Transvaal verdeeld in straten met een overwegend katholieke bevolking en straten waar mensen met een gereformeerde geloofsovertuiging woonden. In de jaren zeventig kwamen de eerste gastarbeiders. Eerst arriveerden Italiaanse emigranten en Surinamers, later Turken, Marokkanen en Antillianen. Inmiddels telt de wijk ongeveer negentig nationaliteiten. Van oudsher heeft Transvaal een goed ontwikkeld sociaal netwerk met actieve buurtorganisaties en verenigingen die tal van activiteiten organiseren voor de buurtbewoners.

Het goedkope woningaanbod, achterstallig onderhoud, een hoog werkloosheidspercentage en de komst van laaggeschoolde buitenlandse werkzoekenden versterkten elkaar en veroorzaakten problemen op sociaal-economisch en maatschappelijk vlak. De gemeente Den Haag besloot in 1999 samen met de woningbouwcorporaties de wijk over een periode van twaalf jaar ingrijpend te herstructureren met als einddatum 2014. Dit masterplan hield sloop in van drieduizend huurwoningen en nieuwbouw van zestienhonderd woningen, waarvan slechts 30% huur- en 70% koopwoningen.

Behalve verbetering van het woonklimaat en de leefbaarheid van de buurt heeft de gemeente nog andere redenen voor deze grootschalige aanpak. Met het realiseren van de koopwoningen wil men de 'scheve economische verhouding' binnen de stad recht trekken en groepen met verschillende inkomensniveaus mengen. Een ander argument voor het aanbod van aantrekkelijke nieuwe huur- en koopwoningen in Transvaal is het voor de wijk behouden van de tweede generaties allochtone bewoners. De overheid hoopt tenslotte dat de nieuwe huiseigenaren zich meer verantwoordelijk zullen voelen voor hun woningen en de buurt dan de voormalige huurders.

Het overheidsbeleid heeft ook te maken met een veranderde doelstelling van de geprivatiseerde woningbouwcorporaties. Hadden deze vroeger een sociale functie, nu werken zij als een bedrijf dat commercieel wordt geëxploiteerd. Het met de bouw en verkoop van koopwoningen te behalen rendement is groter dan de inkomsten uit woningverhuur. Die nieuwe marktsituatie en de plannen van de vier grote Nederlandse steden op langer termijn, spelen in dit stedelijk transformatieproces een essentiële rol. Om ook in de toekomst op de internationale markt te kunnen blijven concurreren heeft Den Haag zichzelf de rol toegedacht van een stad die zich richt op informatie- en communicatietechnologie: Den Haag, de ict stad aan de Noordzee als onderdeel van de zogenaamde Deltametropool. Door deze ontwikkelingen en haar centrale en aantrekkelijke ligging is de grondprijs in Transvaal sterk gestegen. Voor veel huidige bewoners heeft het transformatieproces ingrijpende gevolgen. De meeste van hen kunnen zich de nieuwbouwwoningen niet permitteren. Door de schaarste aan goedkope huurwoningen worden zij gedwongen elders in of buiten Den Haag een huis te zoeken. Bewoners die vele jaren in de buurt hebben gewoond en er soms zelfs zijn geboren, moeten Transvaal verlaten en elders zien te aarden. Gezien de grootschalige sloopacties die in vrijwel geen enkele Nederlandse stad ontbreken, is het des te meer een vraag waar burgers met een bescheiden budget in de toekomst nog kunnen wonen.

www.denhaag.nl

www.vrom.nl

 

Extra informatie:

Klik hier voor meer informatie over het 'wijkplan' Transvaal.
Klik hier
voor meer informatie over de wijk Transvaal.
Klik hier voor meer informatie over de gemeentelijke plannen voor Transvaal.
Klik hier voor persberichten die zijdelings met Transvaal hebben te maken.
Klik hier voor meer foto's van Transvaal.